Barokowa synagoga z 1768 roku przy murach miejskich, na skraju wąwozu, dziś siedziba archiwum państwowego.
Gmina żydowska w Sandomierzu jest bardzo stara: bożnica wzmiankowana jest już w 1418 roku. Obecną, murowaną synagogę wzniesiono w 1768 roku w stylu późnobarokowym, w zachodniej części Starego Miasta, tuż przy średniowiecznych murach i na skraju wąwozu.
Budynek na planie zbliżonym do kwadratu nakrywa łamany dach w typie krakowskim. Sala modlitewna ma ponad 9 metrów wysokości i sklepienie z lunetami, a we wschodniej ścianie zachował się kamienny aron ha-kodesz z kolumnami i rzeźbionymi dłońmi w geście błogosławieństwa. W XIX wieku dostawiono dom gminy żydowskiej.
Niemcy zdewastowali synagogę w czasie wojny. Po remoncie w latach 70. trafiło do niej Archiwum Państwowe, więc wnętrze zwykle nie jest dostępne dla turystów, ale bryłę dobrze widać z ulicy Żydowskiej.
Zdjęcia: fot. Hubert Śmietanka, CC BY-SA 2.5; fot. Krzysztof Schabowicz, CC BY-SA 2.5.
