Rodowa siedziba Tarnowskich, dziś główny gmach miejskiego muzeum: od średniowiecznej wieży przez barok po neogotyk i odbudowę po pożarze z 1927 roku.
Dzików to dawniej osobna wieś, a jej zamek przez wieki był ważniejszy od samego miasta, które Tarnowscy lokowali obok w 1593 roku. Najstarszą częścią budowli jest XV-wieczny wieżowy dwór obronny. Tarnowscy kupili Dzików w 1522 roku, w XVII wieku dostawili ceglany korpus, a w XVIII wieku przebudowali całość na barokowy pałac na planie podkowy. Po 1834 roku Jan Feliks Tarnowski zlecił Franciszkowi Marii Lanciemu neogotycką przeróbkę i urządził tu rodzinną kolekcję.
W zbiorach dzikowskich były m.in. rękopis „Pana Tadeusza”, obrazy dawnych mistrzów i bogata biblioteka. W grudniu 1927 roku zamek spłonął; przy ratowaniu książek zginęło dziewięć osób, wśród nich lekkoatleta Alfred Freyer. Budynek odbudowano w 1931 roku według projektu Wacława Krzyżanowskiego.
Po latach szkoły rolniczej zamek przejęło miejskie muzeum, które od 2022 roku nosi nazwę Muzeum - Zamek Tarnowskich. W salach są wystawa o Tarnowskich na Dzikowie, odtwarzana Kolekcja Dzikowska i wystawy czasowe. W poniedziałki bezpłatnie otwarta jest ekspozycja w piwnicach. Na elewacji warto wypatrzyć zegar słoneczny z dewizą „Tendite ad astra viri”.
Zdjęcia: fot. Marek Mróz, CC BY-SA 4.0; fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 3.0 pl; fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 3.0 pl.
